Sınav Kaygısı Bilinmesi Gerekenler ve Meslek Seçimi
Hayatımızın sınavlara girmek üzerine kurgulandığı ve akademik başarımızın çoktan seçmeli sınavlar ile sınırlı bir sürede ölçüldüğü eğitim sistemimizde, kaygı yaşamadan sınava girmek mümkün gözükmemektedir.
Sınav kaygısı, öğrencinin sınavda başarısız olma korkusunun strese yol açması sonucunda ortaya çıkan, fiziksel belirtilerle duyduğu kontrol edilemeyen ileri derece kaygı düzeyidir.
Sınav kaygısı her gün, sınavın öncesinde, sınav anında ve sınavdan sonra gözlenebilir. Bazı kişiler sınav yakın olmasa dahi, sürekli olarak sınav performanslarını düşünerek kaygı duyarlar. Sınav yaklaştıkça doğal olarak bu kaygı daha da artar. Bir kısım kişilerin ise, sınavdan hemen önce kaygıları yükselir. Bu kişilerin sınav esnasında da yoğun kaygı duymaları, beklenen bir durumdur. Sınav öncesinde hiçbir sorun yaşamayan, ancak sınava girdikten sonra yoğun kaygı hali yaşayan kişiler de vardır. Bu kişilerin sınav performansları oldukça düşer, hatta sınavı yarıda bırakmak zorunda kalabilirler.
Aslında sınavın kendisi strese yol açmaz, sınavın kişi tarafından algılanış biçimi kaygıya neden olur.
Sınav kaygısının pek çok nedeni vardır.
· Mükemmeliyetçi kişilik yapısı,
· Kişinin kendisinden ve çevresinin öğrenciden beklentisinin yüksek olması,
· Çalışma tekniğinin uygun olmaması,
· Görev ve sorumlulukları ertelemek,
· Başarısız olma korkusu,
· Aşırı yorgunluk, uykusuzluk, yanlış beslenme ve olayları felaketmiş gibi algılama belli başlılarıdır.
“Ne yaparsam yapayım başaramayacağım”, “Herkese rezil olacağım ”, “Annemin babamın yüzüne nasıl bakarım” ,” Sınavı kazanamazsam bu bir felaket olur” gibi sınava ya da kendisine yönelik hatalı düşünce kalıpları da yoğun kaygı yaşamalarına neden olan en büyük etkenlerdendir.
Sınav kaygısının neden kaynaklandığına yönelik kaygı envanteri uygulanarak, öğrencinin kaygı alanları tespit edilebilir.
Sınav kaygısına yönelik bilişsel davranışçı terapi yöntemiyle, bireye özgü, sınav kaygısı yaşayan gençlere yardımcı olunabilir. Sınav kaygısının bilişsel terapisinde, danışanların kendi performansıyla ilgili olumsuz inançlarına, sınav sonucunun yakınlarına ve kendilerine etkileri üzerine olumsuz inançlarına ve anksiyete belirtilerine odaklanma ve performansın düşmesi gibi etmenlere değinilir. Danışanlarla birlikte düşünce hatalarını ve olumsuz inançlarını tespit edip, uygun bilişsel tekniklerle otomatik düşüncelerin olumlu seçeneklerinde artma sağlama ve rasyonel yanıt geliştirme üzerine çalışılır.
Psikoterapi teknikleri ile, kaygı ile baş etme kişiye öğretilip, kişinin kaygısını yönetmesini öğretmek amaçlanır.
Öğrenciler lise döneminde meslek seçiminde kararsızlık yaşayabilir. Kaygı nedenlerinden biri de bu olabilir. Bu nedenle öğrencilere bireysel özelliklerine yönelik meslek envanterleri de uygulanarak, kişilik özelliklerine uygun ve/veya uygun olmayan meslekler de tespit edilebilir.
